au revoir Jeanne Moreau

Jeanne Moreau geçtiğimiz hafta sonu İstanbul'daymış. İstanbul'dayMIŞ çünkü "Ünlü Fransız oyuncu Jeanne Moreau İstanbul'da!"* başlığıyla verilen haberi "Hmm, merhaba Jeanne Moreau, henüz tanışmamıştık, gelişinden de haberim olmadı, umarım herşey senin için güzel geçmiştir, bir dahaki sefere tanışmak üzere, güle güle" gibi bir alt içsesle bu sabah okuyup geçmiştim. Ancak akşam evde DVD'lerimi toparlarken, Truffaut'un "Jules et Jim" DVD'sinin kapağının üzerinde Jeanne Moreau adını okumamla birlikte hayran olduğum kadın aktrislerden birinin oyununu kaçırdığımı üzüntüyle anlayarak, derin bir pişmanlığına gömüldüm.

Bu kadın muhteşem bir kadın; güzelliği, zerafeti ve oyunculuğuyla. Hatta Truffaut da onu "Jules et Jim"de şöyle taçlandırmış zamanında: Filmde, iki arkadaş, Jules ve Jim, arkeolog bir arkadaşlarının kazılar sırasında rastladığı heykellerin dialarını izlerken bir kadın kafası heykeli dikkatlerini çekiyor. Heykeldeki dolgun, konturlu ve gülümseme algısı yaratan dudaklara sahip kadının "mükemmel kadın" olduğuna karar veriyorlar, hatta bu heykeli görmek için kilometrelerce yol katedip dönüyorlar ve gerçekten de bu hatlara sahip kadını bulurlarsa aşık olacaklarına emin oluyorlar... Tahmin edileceği üzere filmde o kadını buluyorlar, yani Catherine'i, yani Jeanne Moreau'yu. Filmde gerek oyunculuğu gerekse oynadığı karakterle gerçekten de "mükemmel kadın"dı Jeanne Moreau. Catherine olmak için yaratılmıştı sanki... Catherine'se saf bir dişi, dahası "femme fatale". Vicky Cristina Barcelona'daki ressam Juan Antonio erkekler için ne kadar idol -ya da iç geçirten bir karakter- ise, Catherine de kadınlar için bu anlamda o kadar çekici...

"Vicky Cristina Barcelona" ile "Jules et Jim"in karakterleri arasındaki çağrışım bir yana ben ciddi ciddi Woody Allen'in VCB'yi çekerken Truffaut'nun "Jule et Jim"inden etkilendiğini düşünmekteyim. Elbette Woody Allen, Woody Allen'a yakışır bir biçimde çok daha erkeksi bir pencereden bakmış ve vizyonunu hetero olmayan yakınlaşmalarla da (Cristina+Maria Elena) genişletmiş, ancak bu iyi ifadesiyle "esinlenmenin" varlığını benim için yadsıtamıyor. Elbette böylesi kült filmler yapan bir yönetmenden günümüz yönetmenlerinin esinlenmemesi mümkün değil. Ki bakınız Tarantino. Kill Bill'in Truffaut'dan arak olduğunu kaçımız bilirdik. Truffaut'nun 1968 yapımı "La Mariée était en noir" -"Gelin siyah giyiyordu"-filminin DVD'si geçen ay piyasaya çıktı. Edindiğim bilgilere göre, Tarantino bu filmi daha önce hiç görmediğini, bir esinlenmenin söz konusu olmadığını söylüyormuş ama ortada bir arak olduğu apaçık... Zira DVD'nin kapağında da bunu alenen belirtmişler. Filmde siyah giyen gelini kim oynuyor dersiniz? Elbette ki güzel Jeanne Moreau...


*http://sanat.milliyet.com.tr/Sanat/HaberDetay.aspx?aType=HaberDetay&ArticleID=1120677&KategoriID=39